Cây cảnh trong nước và thế giới (2)

Cây cảnh ở Huế:


Đến các trụ sở, văn phòng, doanh nghiệp, trường học, đền đài lăng tẩm ở Huế … đâu đâu cũng bắt gặp những chậu cây cảnh trang điểm cho khuôn viên. Do nhu cầu chơi cây cảnh ở Huế rất lớn nên thị trường cây cảnh Huế phát triển nhanh, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong tỉnh mà còn mở rộng ra các tỉnh miền Trung. Bình thường một chậu mai 2 – 3 năm tuổi có giá từ 100 – 150.000 VND, nhưng vào dịp Tết có thể lên đến 500 – 600.000 VND, thậm chí hàng chục cây vàng cho một chậu mai.
Nghề trồng cây cảnh ở Huế xưa nay đều bắt nguồn từ thú chơi, từ sự đam mê nên các khâu từ chọn giống, ươm cây, tạo dáng, tạo thế được chăm chút rất kĩ. Huế lại là nơi hội tụ, góp mặt của nhiều giống cây cảnh trong Nam, ngoài Bắc rất đa dạng và phong phú, nhưng chủ yếu vẫn tập trung ở 10 loại chính, chia thành 3 bộ truyền thống: Tứ linh, tứ qúi, tam đa. Từ những gốc cơ bản này mà người chơi cây cảnh Huế sáng tạo ra muôn hình vạn trạng biểu tượng cho cây lá để gửi gắm tâm tư nguyện vọng của mình. Chính nhờ thế không ít nghệ nhân cây cảnh Huế đã nổi tiếng trong Nam ngoài Bắc.
Từ thú chơi tao nhã trong gia đình, bầu bạn, cây cảnh Huế bước ra thị trường với sức cạnh tranh rất cao, bởi đa phần người sản xuất kinh doanh cây cảnh đều là dân chơi kiểng thứ thiệt. Để có một chậu cây cảnh ưng ý đưa ra thị trường, họ tốn không ít thời gian, công sức từ sưu tầm cây, tạo hình, uốn thế sao cho hài hòa, tự nhiên, thanh thoát, thực sự là một tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Thời gian gần đây, thị trường cây cảnh Huế đã bắt đầu hình thành từ công đoạn kinh doanh, một số người chuyên sưu tầm các loại cây đang được ưa chuộng, số khác tập trung cung ứng cho người trồng các loại chậu kiểng khác nhau, phần còn lại là của những nghệ nhân. Nhờ vậy, thị trường cây cảnh Huế cũng sôi động, phong phú không kém các loại hàng hoá khác. Nơi có số lượng cung ứng cây cảnh lớn nhất hiện nay là công ty Công viên cây xanh Huế, mỗi năm bán ra 50.000 – 60.000 chậu cây cảnh lớn, nhỏ. Mấy năm gần đây, Huế rộ lên phong trào chơi mưng cảnh. Hàng trăm người đổ về các huyện Phong Điền, Quảng Điền, Nam Đông, A Lưới tìm kiếm thu mua gốc mưng. Cây mưng mùa đông trút lá, nhưng sang xuân nẩy những lộc non màu đỏ rất đẹp, quan niệm của người Huế, lộc đỏ là báo điềm lành mang lại hạnh phúc, tài lộc và may mắn trong năm mới.
Chợ cây cảnh Huế hàng năm được tổ chức từ 23 tháng chạp, bên bờ sông Hương trước Kỳ Đài, kéo dài từ Nghinh Lương Đình đến Thương Bạc như một rừng hoa khoe sắc. Khu chợ lớn nhất chiếm hết cả công viên Phu Văn Lâu, đến chân cầu Tràng Tiền là khu chợ hoa mai chậu, mai cành được trưng bày mời gọi khách mua cho đến tối 30 Tết. Vài năm trở lại đây, bên cạnh hoa mai, chợ hoa tết Phu Văn Lâu có thêm hoa đào từ miền Bắc được đưa vào Huế nên chợ hoa mai sôi động và phong phú hơn. Đây là chợ hoa tết lớn nhất ở miền Trung hiện nay. Cũng trong thời gian này, tại công viên Thương Bạc, hội thi bonsai được tổ chức để chọn ra cây cảnh đặc sắc đẹp nhất trong năm. Chợ hoa tết Huế, ngoài việc mua bán cây cảnh còn là một cuộc trưng bày mang nét văn hoá của người chơi cây cảnh Huế. Tại phiên chợ mỗi năm được tổ chức một lần này, ngoài việc mua sắm cho gia đình, người đi chợ còn được thưởng thức những tác phẩm bonsai nghệ thuật đặc sắc có một không hai của các nghệ nhân bonsai.
Huế tuy chưa có những làng hoa chuyên canh nổi tiếng như Ngọc Hà, Nghi Tàm, Nhật Tân của Hà Nội; Gò Vấp của TP Hồ Chí Minh … nhưng lại có kiến trúc nhà vườn độc đáo. Trong đó, cây cảnh đóng một vai trò quan trọng, góp phần tạo nên nét đặc sắc trong kiến trúc đô thị Huế. Từ một thú chơi tao nhã, lành mạnh, cây cảnh Huế đã hội nhập thị trường với những thành công rất đáng kể, góp phần làm sang, làm đẹp cho Huế và tăng thu nhập cho người dân.


Cây cảnh ở Vỵ Khê:


Những ngày áp Tết, hàng trăm ôtô tải giăng thành hàng dài trên con đê sông Hồng, chờ vào thôn Vỵ Khê bng đào, quất, sanh, si, lộc vừng … Hết tết, vào ngày thường, vẫn có hàng trăm người gánh sọt tới Vỵ Khê mua cây cảnh đem đi bán. Ngoài dân buôn sọt, còn có dăm bảy chiếc ôtô tải chở cây cảnh đi khắp nước, đến cả những nơi xa xôi như Huế, Đà Nẵng, Nha Trang, Phan Thiết, Long Xuyên, Châu Đốc, Rạch Giá, Hà Tiên … để bán cho các công thự, tư gia, khách sạn sang, khu nghỉ dưỡng lớn để trang trí khuôn viên, sảnh đường, phòng khách.
Thôn Vỵ Khê, xã Điền Xá, huyện Nam Trực, Nam Định là thôn trồng hoa, cây cảnh nổi tiếng cả nước. Thôn có khoảng 500 hộ dân, thì tất cả đều làm nghề trồng hoa, cây cảnh. Ngoài nghề trồng lúa, mỗi hộ dân ở đây hằng năm thu lợi từ cây cảnh khoảng 40 triệu đồng, có hộ tới 200 triệu. Người dân Vỵ Khê rất hãnh diện bởi vì nơi đây có ngôi đền thờ tướng công Tô Trung Từ, ông tổ nghề trồng hoa, cây cảnh. Trước cửa đền có đôi câu đối chữ Hán đắp nổi trên hai cây cột gạch xây:
Tài thụ, chủng hoa, Tô tướng thủy;
Nguyễn trang, Vỵ xã, hiệu chi tiên.
Nghĩa là:
Trồng cây, ươm hoa là nghề do tướng công họ Tô khởi đầu;
Trang ấp họ Nguyễn ở thôn Vỵ là tên gọi thuở trước.
Tô Trung Từ là một nhân vật có tên trong chính sử nhà Lý, đã góp công dẹp loạn, đưa thái tử Sam lên ngôi, tức là vua Lý Huệ Tông (1211 – 1224), nên được phong chức thái uý phụ chính. Nhưng, là cậu ruột hoàng hậu, biết quá rõ cảnh triều chính rối ren, ông treo ấn từ quan, lui về ở ẩn tại thôn Vỵ Khê, bày dạy cho bà con cách uốn tỉa cây cảnh, chăm tưới hoa tươi, sống mộc mạc mà yên vui sau lũy tre làng. Nhà Lý suy vong, phải nhường chỗ cho một vương triều mới: nhà Trần. Vùng Tức Mặc, quê hương các vua Trần, trở thành một chốn phồn hoa chỉ sau kinh kì Thăng Long. Vỵ Khê, ngay từ dạo ấy, đã là nơi cung tiến hoa tươi, cây cảnh cho hành cung Tức Mặc. Khắp nước Việt ta, tỉnh, thành phố nào mà chẳng có dăm ba làng hoa. Nhưng có lẽ Vỵ Khê là làng hoa cổ nhất. Trong đôi câu đối vừa dẫn ở trên, vế thứ hai cho biết: thôn Vỵ Khê này vốn là trang ấp của họ Nguyễn có ông tổ là Nguyễn Công Thành, một danh tướng thời Ngô Quyền. Như vậy, có lẽ Vỵ Khê biết nghề trồng hoa, cây cảnh sớm hơn cả Ngọc Hà, Hữu Tiệp, Đại Yên, Yên Phụ, Nghi Tàm, Nhật Tân … ở Thăng Long?
Từ đấy đến nay hơn một nghìn năm đã trôi qua, với biết bao thăng trầm, thế nhưng làng cây cảnh Vỵ Khê vẫn còn đó. Đến Vỵ Khê bạn sẽ thấy những thửa vườn xanh tươi, xum xuê cành lá. Những cây ô rô, bỏng nổ được cắt uốn rất khéo thành hình chim, thú. Con phượng kiễng chân, dang cánh sắp bay. Con cò co chân, vươn cổ. Và thần tình hơn cả là con nai nghiêng nghiêng đôi gạc, dường như đang ngơ ngác lắng nghe tiếng xào xạc từ nơi xa xôi nào đó vọng về, một chân trước co lên như đang hoảng hốt định bỏ chạy. Rồi những cây thế tuổi một vài trăm năm, giá mấy trăm triệu đồng. Cây thông dáng trực siêu. Cây bỏng nổ dáng hạc lập. Những cây sanh dáng mẫu tử tương thân hay phụ tử tương tùy … Qua tên gọi gợi cảm của các thế cây, bạn như thấu hiểu được phần nào triết lý nhân sinh của người quân tử thời xưa: chuộng sự thanh cao (hạc lập), cương trực (trực siêu) cùng nếp sống gia đình hoà thuận, với tình cảm mẹ con ôm ấp thân thương (mẫu tử tương thân), với sự dìu dắt của người cha đối với cậu con trai đang rụt rè dấn bước trên đường đời đầy chông gai, cạm bẫy (phụ tử tương tùy) … Cũng có những cây sanh uốn thành hình Chùa Một Cột, Gác Khuê Văn, Tháp Phổ Minh … thật khéo. Ông cha ta xưa có những thú chơi thật tao nhã!
Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, bên cạnh việc thừa kế các thế cây truyền thống, sau khi nước ta đã vào Tổ chức Thương mại thế giới, thì bà con làm nghề cây cảnh ở Vỵ Khê và các làng trồng hoa, cây cảnh khắp nước ta cũng nên có “tầm nhìn toàn cầu”, nghĩa là cần tìm tòi, sáng tạo thêm những kiểu dáng mới lạ, độc đáo, mới mong có thể đua tranh với nghệ thuật bonsai của Nhật Bản, hay nghệ thuật bồn tài (trồng cây trong chậu) của Trung Hoa (bao gồm cả Hồng Kông, Ma Cao, Đài Loan). Thật ra, từ bonsai trong tiếng Nhật bắt nguồn từ chữ bồn tài trong tiếng Hán, có nghĩa gốc gác nghệ thuật trồng cây trong chậu nằm ở Trung Hoa. Hàng nghìn năm trước, người Nhật Bản đã học nghệ thuật này từ người Trung Hoa, nhưng về sau, họ có nhiều sáng tạo mới mẻ, độc đáo, khiến chính người Trung Hoa cũng phải nể trọng và tìm cách “học ngược lại”. Đó là điều thường thấy trong các quá trình tiếp biến văn hóa … Vỵ Khê cần mạnh dạn hướng tới thị trường khu vực và thế giới.




Cây cảnh ở Hà Nội:


Nói đến cây cảnh Hà Nội người ta thường hay nhớ đến làng hoa Ngọc Hà. Ngọc Hà là tên một làng đồng thời cũng là tên một phường trực thuộc quận Ba Đình, Hà Nội. Phường Ngọc Hà ngày nay trước là phần đất của các làng: Ngọc Hà, Hữu Tiệp, Đại Yên, nổi tiếng với nghề trồng hoa và làm thuốc nam. Phường Ngọc Hà hiện có diện tích là 80,10 ha và dân số là 16.774 người.
Ngọc Hà là làng nhỏ, nhưng dân đông (năm 1926 có 990 nhân khẩu), đất thổ cư chiếm một tỉ lệ lớn, không có ruộng cấy lúa, chỉ có vườn để trồng hoa, rau nên vườn và nhà đan xen nhau. Nghề trồng hoa có từ lâu đời. Xưa kia, Ngọc Hà có rất nhiều ruộng đất bỏ hoang. Về sau, nhiều quan lại khi về hưu đã đến làng mua đất làm nơi dưỡng lão, trồng hoa và cây cảnh để giải trí, từ đó hình thành nghề trồng hoa, cây cảnh. Thời kì đầu, dân làng chỉ trồng các loại hoa để cúng như mẫu đơn, hồng, huệ, sói, cúc, thiên lý … Đầu thế kỷ XX, người Pháp nhập các loại hoa ngoại (lay ơn, cẩm chướng, cúc …) và rau ngoại đến Ngọc Hà để trồng, dùng vào các dịp lễ, tết theo lịch dương. Người Ngọc Hà dần tìm học được kĩ thuật trồng các loại hoa này vừa để bán cho cả người Việt và người Pháp, vừa để chơi trong phòng khách nhà mình. Các quầy bán hoa bắt đầu mọc lên ở các ngã tư các phố Tây, tập trung ở khu vực Hồ Gươm và phố Hàng Lược, chợ Đồng Xuân. Vào dịp tết Nguyên Đán, hình thành chợ hoa Cống Chéo – Hàng Lược, chủ yếu do người làng Ngọc Hà bán. Cho đến những năm 1970, làng Ngọc Hà vẫn còn là một làng trồng hoa (cung cấp hoa tươi) trong nội thành Hà Nội. Ngoài trồng hoa, người làng Ngọc Hà còn vào thành phố làm thuê, làm viên chức trong các công sở, công nhân trong các xí nghiệp. Đời sống của dân làng xưa kia nhìn chung khá giả.
Thời Pháp thuộc, làng hoa Ngọc Hà nổi tiếng lắm. Ở đây tuy không trồng đào như Nghi Tàm, Quảng Bá, Nhật Tân, song trồng những thứ hoa sử dụng quanh năm suốt tháng như: Hoa hồng, hoa cúc, vi-ô-lét, lay-ơn, hoa păng-xê, bướm, đặc biệt có cả hoa loa kèn và hoa Phăng (cẩm chướng) nữa … Thường sáng sớm, những cô gái nền nã, đầu chít khăn vòng dây, mặc áo tứ thân, thắt bao xanh, đi dép da trâu, mũi cong như dép cô gái đi chùa hương trong thơ Nguyễn Nhược Pháp, nhẹ nhàng quảy gánh hàng hoa vào phố. Qua các phố Tây, rồi phố cổ, phố đông dân khác, họ bán hoa, thường cho các nhà viên chức Pháp, Việt, những nhà buôn phố cổ … Nhiều cô quen bán ở các chợ Đồng Xuân, chợ Hôm, hoặc giao hàng cho các cửa hàng bán hoa ở đây … Đặc biệt, những ngày rằm, mồng một, những cô hàng hoa thường giao hoa cúng cho các nhà quen. Gói hoa cúng được gói trong các lá dong, cuộn vòng hoặc bẻ vuông góc, buộc bằng một sợi lạt giang rất mỏng rồi treo ngay ở cửa từng nhà. Trong gói hoa cúng có những bông hoa hồng, hoa hoàng lan, hoa ngọc lan vài nhánh hoa sói hoặc hoa mộc … vừa đủ bày trong một đĩa nhỏ, hòa với nhang thơm dâng lên thần phật ngày đầu và giữa tháng … Làng hoa thời ấy còn là nơi trai gái thanh lịch, nhất là những đôi đang thời yêu nhau, đưa nhau lên chơi, rồi mua tặng người đẹp một chục bông hồng đẹp nhất, hoặc đặt một bó lay-ơn cho lễ cưới sắp tới …
Sau này, đất nội thành hiếm. Dân bán hết vườn, ruộng trồng hoa, thậm chí lấp cả ao nên làng hoa đẹp xưa giờ chỉ còn trong ký ức những người cao tuổi. Ngọc Hà giờ chỉ còn lại một con phố ngắn phía bên ngoài vườn Bách Thảo, đến đầu phố Sơn Tây, nơi có một cái chợ nhỏ, còn mang tên chợ Ngọc Hà. Phố Ngọc Hà dài không tới bốn, năm trăm mét. Đầu phố Ngọc Hà phía Đông Bắc có ngôi đình, cách Vườn Bách Thảo một con đường cái. Đình thờ Huyền Thiên Hắc Đế – một nhân vật truyền thuyết đã âm phù vua nhà Lý đánh thắng giặc ngoại xâm. Đình đã bị huỷ hoại trong cuộc chiến đấu bảo vệ Thủ đô cuối năm 1946, đầu năm 1947. Đến năm 1952 dân làng dựng lại đình. Ngọc Hà còn là những dấu tích lịch sử. Ngày 5-12-1898, dân Ngọc Hà đã cùng các nghĩa quân Cổ Nhuế, Vòng, Cót, theo Nguyễn Thanh và Nguyễn Quang Hoan, chiếm đồn Pháp ở Ngọc Hà. Sau ngày toàn quốc kháng chiến, đêm 20-12-1946, tự vệ khu phố cùng Vệ Quốc đoàn tập kết vào đồn này một lần nữa, phá kế hoạch của bọn Pháp tấn công mở rộng ra phía tây thành phố. …
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế, văn hoá và trình độ dân trí, nhu cầu sử dụng cây cảnh trong đời sống hàng ngày càng trở lên phổ biến. Chịu tác động của các yếu tố kinh tế thị trường và nhận thức xã hội, nghề trồng cây cảnh những năm qua đang thực sự trở thành một ngành sản xuất mang lại hiệu quả cao. Sản phẩm cây cảnh của Hà Nội phong phú với các loại hoa mang sắc thái dân tộc độc đáo như Đào, Mai và không ít những giống hoa mới đã trở nên quen thuộc với người trồng hoa như Lay-ơn, Huệ tây (Loa kèn), Cẩm chướng …
Các chủng loại hoa của Hà Nội ngày nay bao gồm cả một số loài hoa có nguồn gốc á nhiệt đới và ôn đới như: Đào, Cúc, Hồng Đà Lạt, Phăng, Violet, Lay-ơn, Loa kèn trắng … Các vùng hoa chủ yếu của Hà Nội hiện tại: Nhật Tân, Quảng An, Phú Thượng, Vĩnh Tuy, Định Công … hầu như đều nằm trên đất phù sa sông Hồng. Đây là loại đất có chất dinh dưỡng cao tạo thành những đất vườn trồng cây cảnh rất có giá trị. Hà Nội cũng là nơi tập trung nhiều nghệ nhân trong nghề trồng trọt, có nhiều khả năng và kinh nghiệm điều khiển, tạo thế và dáng cho cây cảnh.
Mặt khác là mảnh đất với bề dày lịch sử của chốn đô hội nên Hà Nội cũng là nơi tích lũy được nhiều kĩ thuật cổ truyền trong nghề trồng cây cảnh qua các thế hệ. Cây cảnh Hà Nội tập trung quanh vùng Hồ Tây là chủ yếu, với quy mô sản xuất khoảng 140ha – 160 ha. đây chính là địa bàn cung cấp chính và thường xuyên cho nhu cầu hoa, cây cảnh của thành phố. Tuy nhiên các sản phẩm chính vẫn là hoa cắt cành (Lay-ơn, Thược dược, Cúc, Đồng tiền, Violet, Huệ, Hồng …), một số cây thế trong các dịp lễ tết: Đào, Quất và một số loại cây cảnh phổ biến như Sứ, Thiết mộc lan, Thông lùn, Vạn Tuế, Dứa hoa đỏ, Tùng thấp, Bách tán, Xanh, Si, Chuối cảnh, Xương rồng … Ngoài ra còn có các loại hoa chậu như Trà, Địa Lan, Phong Lan, Đỗ Quyên. Đặc biệt Quất là loại cây cảnh chỉ phổ biến vào dịp Tết. Nhiều cây được tạo tán, tạo tầng độc đáo. Những loại cây thế này chủ yếu phục vụ trang trí nội thất, khuôn viên, tư gia, các công sở, nhà hàng, khách sạn hoặc các công trình văn hoá. Đây là sản phẩm đòi hỏi phải có thời gian, nghệ thuật tạo hình nên giá trị rất cao.
Sản phẩm hoa cắt cành của Hà Nội khá phong phú bao gồm cả các loại hoa, thu hoạch nhiều lần (lưu gốc), hoa thu hoạch một lần. Các loại hoa thu hoạch nhiều lần chủ yếu là:
Hoa đào: Hoa đào có nhiều loại như đào bích, đào phai hoặc đào cảnh. đây là loại hoa truyền thống của người dân Hà Nội trong dịp đón xuân. Vì vậy việc trồng đào quan trọng nhất là điều tiết để cho hoa nở đúng vào dịp tết Nguyên Đán. Ngoài ra còn kĩ thuật tạo cành, tạo thế để tăng giá trị của sản phẩm.
Hồng Đà Lạt: Là một sản phẩm mới du nhập trên thị trường Hà Nội một vài năm gần đây, song với đặc điểm hoa to, đẹp và sắc màu phong phú, nó hầu như đã chiếm lĩnh được thị trường và trở thành thứ hoa cao cấp, đáp ứng thị hiếu của người sành chơi hoa Hà Nội.
Nghề cây cảnh mang nét đặc thù riêng về kĩ thuật, đặc biệt là các khâu nhân giống, tạo dáng. Sản xuất và tiêu thụ cây cảnh ít bị chi phối bởi điều kiện mùa vụ, khí hậu, thời tiết nên có thể chủ động trong sản xuất kinh doanh. Cây cảnh là sản phẩm đặc thù vừa mang ý nghĩa kinh tế lại vừa có giá trị nghệ thuật – văn hoá cao. Trên thế giới, nghề sản xuất cây cảnh đã trở thành ngành công nghiệp mang lại thu nhập đáng kể cho nhiều quốc gia. Những năm gần đây, nghề cây cảnh đã có những bước phát triển mạnh mẽ, mang lại lợi ích to lớn cả về kinh tế – xã hội và cảnh quan môi trường. Tuy nhiên, sự phát triển còn mang tính tự phát, nhiều vấn đề về kĩ thuật và tổ chức kinh doanh sản xuất chưa được nghiên cứu giải quyết.

Nguồn: Chat Master

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: